Władysław Bujwid

Powoli rozwija się dyskusja na temat podstaw i jakości polityki społecznej i gospodarczej współczesnej lewicy. Sądzę, że w tej dyskusji warto sformułować odpowiedzi na następujące pytania:

  1. W czyim interesie powinna działać lewica?
  2. Jakie powinny być kierunki i cele działania lewicy?
  3. Jak działać skutecznie?

W czyim interesie powinna działać lewica?

Wszyscy ludzie mają podobne podstawowe potrzeby ciała, fizjologiczne, warunkujące przeżycie; bardziej zróżnicowane mają ludzie chorzy. Natomiast potrzeby umysłu, intelektualne i kulturowe ludzi są bardzo zróżnicowane. Każdy człowiek dąży do zaspokojenia swoich potrzeb oraz często potrzeb ludzi, z którymi czuje się związany. Mogą to być związki naturalne, z rodziną lub z narodem mówiącym tym samym językiem. Innym rodzajem są związki z osobą lub grupą osób o podobnych potrzebach lub poglądach. Np. z członkami wybranej organizacji, czasem wchodzącej w skład większych społeczności, lokalnej, państwowej lub międzynarodowej.

Zarówno osoby jak i grupy mogą zaspokajać swoje potrzeby nie przeszkadzając innym albo kosztem innych. Mówimy wówczas o konflikcie interesów. Konflikty te są różnie rozwiązywane, przez walkę lub ugodę. Rozwiązaniem ugodowym jest uzgodnienie przez zainteresowane strony kompromisowego rozwiązania konfliktu, zwane umową. Ludzie i społeczeństwa stosują oba te rozwiązania.

Np. państwa określają prawo, które jest umową społeczną, ugodą tych, którzy je akceptują i stosują. Za nie przestrzeganie prawa, które nazywają przestępczością, stosują sankcje i walczą z nią. W stosunkach międzynarodowych zawierane są porozumienia, umowy dwustronne lub wielostronne albo wojny wynikające z braku porozumienia. Przykładem ugody jest również rynek, na którym wartość dóbr i pracy oraz ich przekazywanie, są określane w drodze dobrowolnych umów (kompromisu) między sprzedającym i kupującym - klientem. Walką jest wymuszanie przekazywania dóbr, ich zawłaszczanie, np. kradzież, rabunek lub agresja.

Tradycyjnym sposobem zaspokajania potrzeb ludzi jest świadczenie wzajemnych usług i wytwarzanie potrzebnych dóbr przez członków rodziny, którzy są pracownikami nieotrzymującymi wynagrodzenia, ale korzystającymi ze świadczeń w naturze.

W krajach o rozwiniętej gospodarce głównym źródłem zaspokojenia potrzeb wszystkich ludzi - konsumentów są dobra, to znaczy wyroby i usługi, wytwarzane w organizacjach zwanych przedsiębiorstwami, przez innych ludzi – pracowników, a w niektórych organizacjach przez wolontariuszy, którzy są pracownikami nieotrzymującymi wynagrodzenia.

Szczególną grupą pracowników w organizacjach są kierownictwa. Są to pracownicy, zarządzający organizacją na mocy prawa i umów, którzy podejmują wiążące decyzje w imieniu organizacji. Mają oni bardzo duży wpływ na osiągane wyniki oraz na doskonalenie i rozwój organizacji.

W skrajnym przypadku, organizację wytwarzającą dobra przeznaczone do przekazania może tworzyć jeden człowiek, będący jednocześnie kierownikiem, pracownikiem i właścicielem infrastruktury. Np. rzemieślnik, rolnik indywidualny.

Pracownicy wytwarzają dobra, które zaspokajają potrzeby społeczne, tworzą dochód narodowy i wpływają na stopę życiową społeczeństwa. My wszyscy, jako konsumenci, zawdzięczamy pracownikom, ich pracy, kwalifikacjom i zaangażowaniu, możliwość zaspokojenia naszych potrzeb, za pomocą dóbr przez nich wytworzonych. W interesie nas wszystkich leży tworzenie pracownikom możliwie najlepszych warunków: pracy, zdobywania i podwyższania kwalifikacji, ochrony zdrowia i wypoczynku.

Należy jednak pamiętać, że pracownicy w procesie pracy wykorzystują infrastrukturę, to znaczy wyposażenie organizacji, należącą do jej właścicieli, którzy udostępniają ją w zamian za uzyskiwane korzyści. W interesie społecznym leży zachęcanie właścicieli do doskonalenia infrastruktury i udostępniania jej organizacjom wytwarzającym dobra przeznaczone do zaspokajania potrzeb społecznych.

Infrastruktura wykorzystywana przez organizację kształtuje zdolność organizacji do wytwarzania dóbr i ma bardzo wielki wpływ na wydajność pracy oraz na jakość wytwarzanych dóbr. Organizacje korzystają zarówno z infrastruktury wewnętrznej, to znaczy z wyposażenia organizacji pozostającego w dyspozycji jej kierownictwa, jak i z infrastruktury zewnętrznej, zarządzanej przez samorząd lub państwo. Np. drogi, transport, szkolnictwo, wymiar sprawiedliwości, struże porządku i bezpieczeństwa.

Rozwój i doskonalenie kwalifikacji pracowników oraz infrastruktury, zapewniają zwiększanie wydajności pracy i jakości wytwarzanych dóbr.

Wzrost wydajności pracy pozwala wytworzyć więcej dóbr przez tą samą ilość pracowników.

Wzrost jakości podwyższa stopień zaspokojenia potrzeb konsumentów przez wytwarzane dobra.

W konsekwencji następuje odczuwalny wzrost stopy życiowej społeczeństwa, który umożliwia również podwyższenie najniższych dochodów i likwidację nędzy.

Każdy człowiek w swoim życiu przechodzi różne okresy. W dzieciństwie i w młodości, w okresie nauki, uznajemy go za jeszcze niezdolnego do pracy. Później staje się dorosłym, zdolnym do pracy, pracownikiem lub bezrobotnym. Czasem celowo nie podejmuje pracy i staje się popularnie zwanym pasożytem lub przestępcą. W wyniku utraty zdrowia lub podeszłego wieku człowiek staje się znów niezdolnym do pracy. Może także stać się bezdomnym np. przez utratę możliwości uzyskania dochodów.

Pracownicy, bezrobotni i osoby jeszcze lub już niezdolne do pracy, a obecnie również bezdomni, to część społeczeństwa, którą łączy wspólnota interesów, ze względu na ciągłą wymianę ludzi między tymi grupami oraz często łączące ich więzy rodzinne.

Organizacjami reprezentującymi pracowników są związki zawodowe. Jednak reprezentują one tylko pracowników w procesie pracy. Zazwyczaj nie zajmują się innymi etapami życia pracowników.

Dojrzałe społeczeństwo, które chce istnieć w przyszłości, powinno stworzyć odpowiednie warunki dla pracowników na wszystkich etapach ich życia. Biorąc pod uwagę tradycje i osiągnięcia lewicy, sądzę, że to lewica powinna być organizacją, która działając w interesie całego społeczeństwa, powinna reprezentować i działać w interesie pracowników i ich rodzin oraz osób pozbawionych możliwości zarabiania na utrzymanie, z powodów niezależnych od nich, to znaczy:

Niezależnie od ich: płci, wieku, wyznania, rasy, narodowości, pochodzenia, przeszłości, poglądów czy przekonań.

Te grupy społeczne to większość społeczeństwa, która podczas wyborów ma decydujący wpływ na ich wynik. Decyduje o tym, kto wejdzie do parlamentu lub samorządu i będzie stanowił prawo oraz wpływał na działanie organów państwowych i samorządowych. Efektywne reprezentowanie tych grup przez lewicę daje szanse jej uczestnictwa we władzach i skutecznej realizacji potrzeb tych grup.

W kompetencjach organów władzy leżą decyzje kształtujące warunki wpływające na wzrost dochodu narodowego i sposób jego podziału. Są nimi:

  • Jakość prawa
  • Jakość i etyka kadr kierowniczych
  • Kwalifikacje i zaangażowanie pracowników
  • Jakość infrastruktury

Właściciele infrastruktury są na ogół zorganizowani w innych organizacjach niż pracownicy. Mają oni, jak wspomniałem wyżej, również bardzo duży wpływ na zaspokajanie potrzeb społecznych.

Stosunki wzajemne pracowników, właścicieli i konsumentów kształtują warunki społeczne i gospodarcze społeczeństwa. Mogą oni prowadzić wyniszczającą walkę o przechwycenie jak największej części efektów wspólnego działania, tak jak to dzieje się obecnie, lub dążyć do twórczej współpracy dla dobra całego społeczeństwa, tak jak proponowano przy Okrągłym Stole i powinno być celem lewicy.

Jakie powinny być kierunki i cele działania lewicy?

Z wielkim uznaniem obserwowałem trudne przygotowania Kongresu Polskiej Lewicy. Gratuluję osiągniętych bezprecedensowych rezultatów. Kongres, w imieniu ok. 80 organizacji, sformułował postulaty programowe polskiej lewicy (Patrz http://kongreslewicy.pl/document ). Odpowiedział na pytanie, dokąd polska lewica zmierza i co chce osiągnąć?

W rezolucji Kongresu napisano: “… Polki i Polacy są ofiarami kryzysu spowodowanego błędną polityką społeczno-gospodarczą. Musimy to zmienić…”

Po przemianach w 1989 roku władze, dążąc do podnoszenia stopy życiowej za wszelką cenę, wyprzedawały (prywatyzowały) majątek społeczny, głownie przemysł, stworzony wielkim wysiłkiem pracowników, wykorzystywały dotacje Unii Europejskiej i dodatkowo zadłużały gospodarkę narodową. Nie zwiększyły jednak ilości miejsc pracy, ograniczyły budownictwo mieszkaniowe i świadczenia socjalne oraz spowodowały wielkie zróżnicowanie poziomu życia obywateli. Ta błędna polityka społeczno-gospodarcza doprowadziła do likwidacji 2,3 mln miejsc pracy w przemyśle i szkolnictwa zawodowego. W roku 1980 pracowało w przemyśle ok. 5,2 mln osób. Po przemianach w roku 2010 zatrudniano w przemyśle ok. 2,9 mln pracowników.

Efektem jest wielkie bezrobocie i emigracja zarobkowa, odpowiednio ograniczające dochód narodowy i zmniejszające stopę życiową oraz szanse życiowe, szczególnie młodzieży i emerytów.

Polska lewica powinna to zmienić. Po wejściu do władzy powinna zainicjować i w następnych latach pokierować realizacją wielkiego programu rozwoju społeczno gospodarczego, podobnego jak w latach 1970-tych, wspartego dotacjami z Unii Europejskiej zamiast kredytami zagranicznymi. Korzystając z doświadczeń wcześniejszych, można uniknąć wielu błędów i skorzystać z pozytywnych rozwiązań.

Taki program powinien zapewnić:

  • Realizację postulatów programowych Kongresu.
  • Miejsca pracy dla bezrobotnych, absolwentów i emigrantów pragnących wrócić do Polski.
  • Samodzielne mieszkanie dla każdej rodziny.
  • Ciągłe rozwijanie oraz doskonalenie gospodarki, w celu coraz lepszego zaspokajania potrzeb społecznych oraz likwidacji nędzy.
  • Sprawiedliwy podział dóbr. To znaczy, stosowanie takich sposobów przekazywania dóbr lub pracy, które większość społeczeństwa uzna za sprawiedliwe.

Jestem przekonany, że większość Polaków zaakceptuje i będzie gotowa poprzeć czynnie taki program rozwoju, dający nadzieję znacznej poprawy warunków społeczno gospodarczych.

W latach 1970-tych, w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej kierowanej przez lewicę, rozwiązano bardzo podobny problem, jakim było zapewnienie pracy i mieszkań dla powojennego wyżu demograficznego. Uniknięto bezrobocia, mimo że w wiek produkcyjny weszło 2 mln młodych ludzi.

Wybudowano 2,5 mln nowych mieszkań. Stworzono 2,1 miliona nowych miejsc pracy. Wybudowano 557 nowych przedsiębiorstw i niezbędną infrastrukturę. Wiele istniejących przedsiębiorstw zmodernizowano i rozbudowano. Zelektryfikowano ok. 2 tyś. Km linii kolejowych; twardą nawierzchnię uzyskało ponad 10 tyś. Km dróg. Zbudowano prawie w całości polską energetykę. W roku 1980 pracowało w przemyśle ok. 5,2 mln osób.

Realizację tego wielkiego programu rozwoju Polski wsparto kredytami zagranicznymi około 20 miliardów dolarów. Obecnie jest niepowtarzalna okazja skorzystania z dotacji Unii Europejskiej.

Postulaty programowe Kongresu Polskiej Lewicy dotyczą różnych obszarów społeczno gospodarczych. Ich realizacja wymaga zaangażowania wielu ludzi i organizacji oraz twórczej koordynacji tych złożonych działań. W celu pomyślnego ich koordynowania ma być powołany Komitet Porozumiewawczy, kierujący ich realizacją.

Proponuję rozważyć powierzenie mu przez lewicę opracowania i kierowania wielkim programem rozwoju społeczno gospodarczego, według postulatów programowych Kongresu Polskiej Lewicy. Do zadań Komitetu należałaby analiza działań organizacji i samorządów lewicowych oraz ich koordynacja i inicjowanie potrzebnych działań uzupełniających, zapewniających realizację postulatów programowych Kongresu. Po wejściu lewicy do rządu, Komitet mógłby być przekształcony w organ działający przy Radzie Ministrów i dodatkowo wykorzystać doświadczenia Komisji Planowania przy Radzie Ministrów, działającej w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 1969 r. w sprawie szczegółowego zakresu i trybu działania Komisji Planowania przy Radzie Ministrów.

Obecnie państwo polskie nie dysponuje odpowiednią organizacją. Sądzę, że Lewica powinna przewidywać powołanie organu zdolnego do planowania, koordynacji i nadzoru odpowiednich, spójnych przedsięwzięć, niezbędnych do kierowania rozwojem społeczno gospodarczym.

Komitet mógłby zadać pytanie organizacjom uczestniczącym w Kongresie, Co zrobią dla realizacji postulatów programowych Kongresu? Pytanie takie może skłonić organizacje do rozważenia i zadeklarowania swoich chęci i możliwości działań skutecznych i efektywnych, zamiast częstego biadolenia. Odpowiedzi na takie pytania były by podstawą do prowadzonych przez Komitet analiz, opracowywanych planów j podejmowanych inicjatyw, związanych z kierowaniem realizacją wielkiego programu rozwoju społeczno gospodarczego.

Szczególnie ważnym problemem w Polsce jest realizacja postulatu 4 Kongresu. - Zwiększenie zatrudnienia oraz tworzenie etatowych, należycie opłacanych miejsc pracy.

Tylko rozwój przemysłu i eksportu może zapewnić potrzebny przyrost miejsc pracy i budżetu na wydatki socjalne. Przez taki rozwój gospodarka niemiecka ma najlepszą sytuację w Europie. Pogląd taki podziela również Unia Europejska. W czerwcu 2012 r. Parlament Europejski zatwierdził Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia o ogromnej wartości 120 miliardów euro.

W obecnym okresie rozwoju globalizacji, największe szanse “tworzenia etatowych, należycie opłacanych miejsc pracy” mają duże przedsiębiorstwa przemysłowe, zdolne do twórczej współpracy z placówkami naukowymi i do skutecznego działania na rynkach międzynarodowych.

Współpraca z placówkami naukowymi pozwala na wdrażanie nowoczesnych, efektywnych technologii oraz na zaprojektowanie i wyprodukowanie konkurencyjnych wyrobów lub usług, a działania na rynkach międzynarodowych, na ich efektywny eksport. Wzrasta wówczas również zapotrzebowanie na dostawy różnych elementów i usług, a za tym, na tworzenie i rozwój poddostawców, tj, małych i średnich przedsiębiorstw.

Jeżeli poprzestaniemy na rozwijaniu wyłącznie małych i średnich przedsiębiorstw, to nadal będziemy tylko wyrobnikami zatrudniającymi wyłącznie pracowników wykonawczych i ich nadzorców; podwykonawcami, zdanymi na łaskę i niełaskę dużych zagranicznych przedsiębiorstw. Nasza sytuacja gospodarcza nie ulegnie istotnym zmianom.

Stąd wniosek, że lewica, szczególnie w tych obszarach gdzie jest duże bezrobocie, powinna tworzyć i rozwijać duże przedsiębiorstwa przemysłowe, zdolne do twórczej współpracy z placówkami naukowymi i do skutecznego działania na rynkach międzynarodowych.

Tworzone przez lewicę przedsiębiorstwa powinny mieć charakter społecznych przedsiębiorstw rynkowych, których celem będzie spełnianie potrzeb ludzi, przy przestrzeganiu równoprawności różnych form własności i uprawnień pracowników oraz utrzymaniu efektywności i konkurencyjności. Przedsiębiorstwa takie mogą być skutecznym sposobem realizacji wielu postulatów programowych lewicy. Np.:

Postulat 1. Równość we wszelkich wymiarach życia - przez równe traktowanie wszystkich pracowników.

Postulat 2. Równość różnych form własności – przez stosowanie mieszanych form własności: państwowej, samorządowej, społecznej i prywatnej.

Postulat 4. Zwiększenie zatrudnienia, stabilności na rynku pracy i tworzenie etatowych, należycie opłacanych miejsc pracy – przez doskonalenie i twórczą współpracę z placówkami naukowymi oraz skuteczne działania na rynkach międzynarodowych i rozwój eksportu.

Postulat 5. Tworzenie systemu w pełni bezpłatnej, publicznej służby zdrowia – przez organizowanie placówek opieki medycznej nad pracownikami przedsiębiorstwa.

Postulat 6. Zapewnienia bezpłatnej, powszechnej edukacji dla dzieci i młodzieży – przez współpracę z placówkami oświatowymi i rozwijanie szkolenia zawodowego.

Postulat 9. Wzmocnienie roli związków zawodowych i ograniczenia samowoli pracodawców. Częścią demokracji jest demokracja pracownicza. – Przez tworzenie w przedsiębiorstwie warunków do funkcjonowania związków zawodowych i samorządu pracowników.

Postulat 10. Równoprawne traktowanie wszystkich grup światopoglądowych – przez równe traktowanie wszystkich pracowników.

Postulat 11. Realne zrównanie sytuacji kobiet i mężczyzn– przez równe traktowanie wszystkich pracowników.

Najwyższe kierownictwa tych przedsiębiorstw powinny być zdolne i zapewnić:

- Ciągłe doskonalenie działania i wyników przedsiębiorstwa.

- Godne i bezpieczne warunki pracy pracowników.

- Zachęcanie wszystkich pracowników przedsiębiorstwa do inicjowania i współdziałania w doskonaleniu: swoich kwalifikacji oraz organizacji i wytwarzanych przez nią dóbr, przez wyróżnianie i nagradzanie twórców udoskonaleń, którzy je inicjują i wdrażają.

Najwyższe kierownictwa powinny być również akceptowane przez przedstawicielstwa stron zainteresowanych działaniem przedsiębiorstwa:

- Rady pracownicze, jako przedstawicielstwo pracowników,

- Rady nadzorcze, jako przedstawicielstwo właścicieli infrastruktury

- Władze samorządowe lub państwowe, jako przedstawicielstwo społeczeństwa.

Rady pracownicze w przedsiębiorstwach powinny być uprawnione do kontroli i doradzania kierownictwu, w zakresie działań i wyników przedsiębiorstwa, w celu zapewnienia gospodarności i przestrzegania prawa. Pozwoli to wykorzystać inicjatywy pracowników i zapewni społeczną kontrolę kierownictwa.

Opis przykładu przedsiębiorstwa intensywnie doskonalonego i rozwijanego, o charakterze bardzo zbliżonym, w latach 80 ubiegłego stulecia, do społecznego przedsiębiorstwa rynkowego, dostępny jest przez Internet, w Bibliotece Cyfrowej Politechniki Warszawskiej pod następującym linkiem:

http://bcpw.bg.pw.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=2542

Przedsiębiorstwa takie mogą być także pilotażowym zalążkiem społecznej gospodarki rynkowej, przewidzianej w Art. 20 Konstytucji.

Kryzys gospodarki neoliberalnej jest okresem, sprzyjającym dla przedstawienia propozycji alternatywnej gospodarki, dostosowanej do obecnej, niepowtarzalnej sytuacji. Wychodząc naprzeciw tej ważnej, społecznej potrzebie, opracowałem propozycje, chyba pierwsze w okresie tego kryzysu, pod tytułami:

  • Kierunki i cele działania lewicy, uzasadnienia oraz propozycje – 20 stron
  • Zestawienie proponowanych intencji i działań lewicy – 1 strona

Prowadzą one do wdrożenia w Polsce Społecznej Gospodarki Rynkowej, określają jej wizję i mogą być alternatywą dla gospodarki neoliberalnej. Według art. 20 Konstytucji RP z 1997 r. ”Społeczna Gospodarka Rynkowa stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej”. Postanowienie to może ułatwić jej wprowadzenie.

Propozycje te wysyłałem od 2008 roku, do władz krajowych i terenowych liczących się organizacji, które uważają się za lewicowe oraz do sympatyzujących z lewicą, ponieważ sądzę, że propozycje te są najbliższe ich programom w omawianym zakresie. Chociaż i w programach innych partii można też znaleźć elementy zbieżne z tymi propozycjami. Wysyłałem je również do redakcji i działaczy lewicowych, a także do katedr i instytutów politologii w uczelniach uniwersyteckich. Są one dostępne w kierownictwach wymienionych organizacji.

Propozycje te są w dużej mierze zbieżne z postulatami Kongresu oraz wskazują sposoby realizacji wielu z nich. Formułują cel syntetyczny lewicy, którego brakuje w Rezolucji Kongresu. Jest nim:

Wspólna Polska, życzliwa, bezpieczna i sprawiedliwa, dla wszystkich obywateli polskich. Ciągle przez nich doskonalona i rozwijana, w obszarach ich działania, w celu zapewnienia wszystkim obywatelom polskim możliwości pozyskania środków, potrzebnych im do życia i rozwoju.

Propozycje te kształtują stosunki wzajemne pracowników, właścicieli i konsumentów w sposób zmierzający do twórczej współpracy dla dobra całego społeczeństwa.

Zarówno w opisie przykładu przedsiębiorstwa, jak i w propozycjach, przedstawiono między innymi bardzo istotne rozwiązanie, zachęcające do efektywnego współdziałania wszystkie strony zainteresowane działaniem przedsiębiorstwa, w tym jego wszystkich pracowników.

Uwzględniając trzy podmioty, które są twórcami wyników działania przedsiębiorstwa, a w tym zysku, sposobem tym jest podział zysku na:

  1. Pracowników przedsiębiorstwa, w tym kierownictwo
  2. Właścicieli infrastruktury wykorzystywanej w przedsiębiorstwie
  3. Państwo lub samorząd lokalny, zrządzający infrastrukturą zewnętrzną wykorzystywaną przez przedsiębiorstwo

Stosowany w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej udział w zysku pracowników, w tym kierownictwa, skutecznie zachęcał do współdziałania w poprawie efektywności przedsiębiorstwa. Niestety, sposób ten nie znalazł się w postulatach Kongresu.

Propozycje przedstawione wyżej mogą być wykorzystane przez Komitet Porozumiewawczy Lewicy, przy tworzeniu wielkiego programu rozwoju społeczno gospodarczego Polski, ponieważ zawierają rozwiązania, które:

  1. Zmierzają do ciągłego rozwijania i doskonalenia gospodarki, zapewniającego wzrost stopy życiowej, szybszy niż w krajach bogatszych.
  2. Zapewniają bardziej sprawiedliwy od obecnego podział dochodu narodowego, w odczuciu większości wyborców.
  3. Pozwalają zlikwidować nędzę, przez zapewnienie środków do życia każdemu obywatelowi polskiemu i poprawę warunków rodzin wielodzietnych.
  4. Zmierzają do zaspokojenia istotnych potrzeb grup społecznych, stanowiących większość społeczeństwa, a to daje szansę na wygranie wyborów przez partie lub koalicje, które podejmą takie działania.
  5. Mogą być poparte, z czystym sumieniem, przez liczne środowiska związane z Kościołem lub innymi partiami, ponieważ są nie sprzeczne, a raczej są zbieżne, ze społeczną nauką Kościoła i niektórymi postulatami innych partii.
  6. Mają szansę być realizowane po wygranych wyborach i sprzyjać ich ponownemu wygraniu.

Jak działać skutecznie?

W celu pomyślnej realizacji postulatów programowych Kongresu, Polska powinna być ciągle doskonalona i rozwijana, we wszystkich obszarach działań i na każdym szczeblu zarządzania, tam gdzie działają ludzie lub organizacje zarządzane przez ludzi. To oni muszą umieć, chcieć i móc doskonalić i rozwijać obszary swojego działania, a w tym, usuwać zgłoszone i zauważone mankamenty i robić to. Nikt za nich tego nie zrobi. Nawet najmądrzejsze propozycje osób postronnych muszą być wkomponowane w całokształt działań w danym obszarze, które realizują i zarządzają nimi ludzie tam działający. To od ich kwalifikacji i zaangażowania zależy przyszłość Polski i Polaków.

Lewica powinna:

  1. Dążyć do stworzenia systemu, który zapewni, że w każdym obszarze i na każdym szczeblu zarządzania kierować działaniami będą ludzie o możliwie najwyższych kwalifikacjach, zaangażowaniu i etyce, zobowiązani do doskonalenia i rozwoju kierowanego obszaru, według zaleceń i wymagań zawartych w Normach międzynarodowych rodziny ISO 9000 oraz do respektowania postulatów programowych Kongresu Polskiej Lewicy, dotyczących ich obszaru działania.
  2. Nie zastępować ich, lecz pomagać im w realizacji doskonalenia i rozwoju.
  3. Utrzymywać współpracę organizacji lewicowych i ich więź ze społeczeństwem, pozwalającą poznać i ocenić efekty społeczne prowadzonych działań. Wykorzystywać Internet, który jest coraz szerzej stosowanym środkiem komunikacji bezpośredniej i zwiększa możliwości utrzymywania więzi ze społeczeństwem.

Pierwszy etap nawiązania współpracy lewicy polskiej został skutecznie zrealizowany, dzięki inicjatywie SLD. Na szczeblu krajowym została nawiązana współpraca i określone postulaty programowe lewicy.

Sądzę, że nadszedł czas podobnego działania na niższych szczeblach, kolejno: województw, powiatów, gmin i miast. Proponuję, żeby kierownictwa SLD, na wyżej wymienionych szczeblach, przygotowując się do wyborów samorządowych, rozważyły zorganizowanie spotkań podobnych do Kongresu Polskiej Lewicy, w celu nawiązania współpracy działających w tych obszarach organizacji lewicowych i określenia lokalnych postulatów programowych lewicy. Następnie powołanie wspólnych Zespołów Koordynacyjnych do opracowania lokalnych programów wyborczych, zmierzających do realizacji, na obszarze swojego działania, krajowych i lokalnych postulatów programowych lewicy.

Zespoły Koordynacyjne, w obszarach rządzonych z udziałem lewicy, a szczególnie tam, gdzie jest duże bezrobocie, powinny tworzyć i rozwijać duże społeczne przedsiębiorstwa przemysłowe, zdolne do twórczej współpracy z placówkami naukowymi i do skutecznego działania na rynkach międzynarodowych. Pomóc w tym mogą dotacje Unii Europejskiej. W ten sposób lewica może rozpocząć wdrażanie społecznej gospodarki rynkowej, spełniającej postulaty programowe lewicy.

Mamy bardzo wielu absolwentów studiów o kierunkach zarządzania i marketingu. Wiele z nich wyjechało za granicę, poznało tam rynki i języki. Będą mieli pole do popisu, awansu i pożytecznej działalności.

Ciągłe doskonalenie i rozwój dużych przedsiębiorstw wywołają wzrost zapotrzebowania (ssanie, którego teraz brakuje) na pracowników o wysokich kwalifikacjach, wiedzę oraz na nowe wyroby i usługi o wysokiej jakości, oparte o najlepsze osiągnięcia nauki, techniki i organizacji. Wzrośnie również zapotrzebowanie na dostawy różnych elementów, a za tym, na tworzenie i rozwój poddostawców, tj, małych i średnich przedsiębiorstw.

Współpraca dużych przedsiębiorstw z placówkami naukowymi będzie dodatkowym źródłem finansowania ich rozwoju i umożliwi zatrudnienie wielu bezrobotnych z wyższym wykształceniem. Jednocześnie ukierunkuje ten rozwój na tworzenie rozwiązań potrzebnych gospodarce i społeczeństwu.

Społeczny charakter przedsiębiorstw spowoduje zmianę priorytetów ich działania. Głównym celem będzie zaspokojenie potrzeb społecznych, w tym: klientów, pracowników i okolicznych mieszkańców. Efektywność działania i zysk będą warunkiem istnienia przedsiębiorstwa, o które zgodnie będą dbać wszystkie strony zainteresowane jego istnieniem. To znaczy: pracownicy, a w tym kierownictwo, właściciele infrastruktury i władze reprezentujące okolicznych mieszkańców oraz konsumentów dóbr wytwarzanych w przedsiębiorstwie. Bardzo pomocny byłby udział tych zainteresowanych stron w zysku przedsiębiorstwa, o czym pisałem wcześniej.

Społeczne przedsiębiorstwo będzie skłonne do inwestowania w budowę mieszkań do wynajęcia przez pracowników oraz w obiekty socjalne służące szkoleniu zawodowemu, ochronie zdrowia i mienia oraz wypoczynkowi pracowników. Praktyki takie były powszechne w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.

Zaspokajanie tych potrzeb rozwojowych zaowocuje nowymi inwestycjami i miejscami pracy. Wyroby i usługi o wysokiej jakości będą bardziej konkurencyjne, co pozwoli na szybszy rozwój eksportu i gospodarki oraz na coraz lepsze zaspokojenie potrzeb społecznych.

W Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej bardzo często używano określeń: nasz zakład i nasza załoga. Określenia te dotyczyły przedsiębiorstwa, w którym mówiący pracował oraz zespołu pomagających sobie i życzliwych współpracowników. W każdym przedsiębiorstwie było miejsce, w którym pracownik mógł uzyskać pomoc w trudnej sytuacji oraz obronę, gdy czuł się pokrzywdzony. Miejscem tym była Rada Zakładowa, siedziba władz zakładowych jedynego wówczas związku zawodowego, do którego należeli prawie wszyscy pracownicy, w tym najwyższe kierownictwo. W czasie wyborów Rady Zakładowej, dyrektor miał jeden głos, jak każdy pracownik. Rada Zakładowa wchodziła w skład Konferencji Samorządu Pracowniczego, zwanego KSR, władzy samorządowej w przedsiębiorstwie, podejmującej najważniejsze decyzje o jego działaniu. Warto rozważyć skorzystanie z ówczesnych dobrych doświadczeń.

Organizacja i rozwijanie pilotażowych dużych społecznych przedsiębiorstw przemysłowych zaangażuje bardzo wielu ludzi i organizacji, a doświadczenie zdobyte w tym czasie bardzo pomoże w projektowaniu i realizacji wielkiego programu rozwoju społeczno gospodarczego Polski.

Dodatkowym efektem istnienia i działania społecznych przedsiębiorstw, w sposób opisany wyżej, będzie oddziaływanie na przedsiębiorstwa kapitalistyczne podobnie, jak oddziaływały w Europie państwa socjalistyczne na państwa kapitalistyczne. Skłoniły je do tworzenia gospodarek dobrobytu, które są likwidowane po upadku państw socjalistycznych. Przedsiębiorstwa kapitalistyczne będą upodobniać warunki pracy pracowników do warunków w przedsiębiorstwach społecznych.

Wyniki działania lewicy, w obszarach rządzonych z udziałem lewicy, będą miały duży wpływ na ocenę lewicy przez wyborców i przyszłe wyniki wyborów, a za tym na losy Polski i Jej obywateli.

Polityka społeczna i gospodarcza lewicy