Dr Janusz W. Bandurski

Rola małych i średniej wielkości przedsiębiorstw w ograniczaniu bezrobocia wśród absolwentów szkół wyższych

Podstawowym celem samorządów terytorialnych jest działanie na rzecz zaspakajania zbiorowych potrzeb mieszkańców i zapewnienie wieloletniego rozwoju gospodarczego i kulturalnego danego województwa, powiatu czy gminy. Samorządy przyjęły strategiczne programy rozwoju poszczególnych regionów w okresie do 2012 roku, a szereg z nich nawet do 2020 roku. W strategiach tych określone zostały główne cele działania, do których należy dążyć w czasie objętym programem i zgodnie z planowanymi środkami. W analizowanych programach rozwoju wybranych powiatów i gmin (J.Bandurski “Zarządzanie strategiczne w działalności samorządów terytorialnych”, Ekonomiczno-Informatyczny Kwartalnik Teoretyczny WSE-I nr.16, str. 91) określono najważniejsze cele dla dalszego ich rozwoju, za które uznano m. in.:

-łagodzenie bezrobocia, restrukturyzację gospodarki oraz rozwój zakładów usługowych i handlowych,

-rozbudowę infrastruktury technicznej, a szczególnie wodociągów i kanalizacji, budowę oczyszczalni ścieków (a nawet utylizacji odpadów komunalnych) oraz modernizację dróg i rozwój komunikacji lokalnej),

-rozwój szkół i edukacji na poziomie szkół wyższych,

Możliwości realizacji ww. zadańkształtowane są zarówno przez czynniki makro i mikro otoczenia, jak i działania poszczególnych samorządów terytorialnych i innych organizacji. Warunkami makrootoczenia kształtującymi możliwości rozwoju społeczno-gospodarczego poszczególnych rejonów są czynniki ekonomiczne, technologiczne, społeczne, demograficzne, polityczne, prawne i międzynarodowe. Na  ich charakter samorządy terytorialne nie mają istotnego wpływu, gdyż o większości z nich decydują władze państwa – parlament, prezydent i rząd oraz prowadzona polityka.

Natomiast warunki mikrootoczenia w znacznej części wynikają z efektywności funkcjonowania poszczególnych samorządów terytorialnych oraz wielu organizacji gospodarczych – branżowych i terytorialnych. Wśród warunków mikrootoczenia, które mają istotne znaczenie dla kształtowania możliwości rozwoju poszczególnych rejonów wymienić należy aktualny stan infrastruktury technicznej, socjalnej, oświatowej i kulturalnej, ilość i kondycja funkcjonujących tam podmiotów gospodarczych a szczególnie istniejące zasoby kadrowe i ich struktura kwalifikacyjna. Zasoby te i możliwości ich wykorzystania kształtowane są przez rozwój poszczególnych poziomów edukacji i jego dostosowanie do aktualnych i przyszłych potrzeb rozwoju kraju, poziom i skalą zapotrzebowania na określonych specjalistów oraz warunki i możliwości rozwoju poszczególnych regionów kraju oraz zlokalizowanych tam miast i rejonów wiejskich. Czynniki te mają istotny wpływ na kształtowanie standard życia tamtejszych mieszkańców i atrakcyjność tychmiejscowości jako terenów osiedleńczych i podejmowania działalności gospodarczej.

  1. Rozwój szkolnictwa wyższego a bezrobocie wśród absolwentów szkół wyższych

1.1.Jednym z osiągnięć Polski po jej transformacji politycznej i gospodarczej w roku 1989 jest szybki rozwój szkolnictwa wyższego i wzrost liczby ich absolwentów. W okresie tym ilość szkół wyższych zwiększyła się z 117 do ponad 450. Szkoły te powstały nie tylko w dotychczasowych ośrodkach akademickich, ale również w wielu mniejszych miastach. Wraz ze zwiększeniem ilości tych szkół zwiększyła się również liczba studentów i ich absolwentów. W szkołach tych, w roku akademickim 2008/2009, kształciło się ponad 1900 tys. studentów a ich absolwentami, zarówno studiów licencjackich, jak i magisterskich, zostało ponad 420 tys. osób. Polska w roku 2009 osiągnęła wskaźnik 563 studentów na 10 tys. ludności tj. jeden z najwyższych w Europie (wg “Rocznik Statystyczny Rzeczpospolitej Polskiej 2010” GUS str.806).Wśródtych absolwentów, ponad 76% ukończyło studia licencjackie a ponad 55% studia niestacjonarne. Wśród ogółu absolwentów 61% stanowili absolwenci uniwersytetów (27,8%), szkół technicznych (12,7%) i szkół ekonomicznych (20,5 %). Uzyskanie wyższego wykształcenia stało się celem setek tysięcy młodych ludzi i formą realizacji ich oczekiwań i aspiracji. Stało się również dziedziną prywatnych inwestycji. Studenci inwestują w swoja edukację (według szacunków autora) nie mniej niż 1500 mln złotych rocznie. Stanowi to pole dla komercyjnej działalności około 300 szkół prywatnych oraz wielu publicznych.

1.2.Wśród absolwentów kończących szkoły wyższe jest znaczny procent osób już pracujących. Osoby te często chcą zmienić pracę na zgodną z nowymi kwalifikacjami i lepiej płatną. Z pozostałych absolwentów największe szanse zatrudnienia w kraju mają szczególnie zdolni i aktywni absolwenci najatrakcyjniejszych kierunków studiów. Oni są poszukiwani przez największe przedsiębiorstwa i organizacje gospodarcze. Z badań przeprowadzonych przez Politechnikę Warszawską, Polsko – Japońską Wyższą Szkołę Technik Komputerowych, Szkołę Główną Handlową, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Akademię Leona Koźmińskiego i Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego wśród dużych korporacji wynika, że organizacje te od kandydatów do pracy najczęściej oczekują inicjatywy, gotowości do dalszej nauki, samodzielności i dobrego wychowania. Pożądanym jest również, aby kandydat był myślącym, odważnym i mającym wewnętrzną motywację do działania. (na podstawie “Takiego absolwenta chcemy” Gazeta Wyborcza z dnia 8 lipca 2011 r.).Z kolei z badań przeprowadzonych w 2010 roku przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości i Uniwersytet Jagielloński wynika, że zawodami najbardziej poszukiwanymi przez pracodawców są finansiści, lekarze, farmaceuci, fizycy i matematycy. Jednocześnie od kandydatów wymaga się przynajmniej rocznego stażu pracy, a od kandydatów na stanowiska kierownicze nawet trzech lat. Wśród kwalifikacji wymaganych od kandydatów do pracy tylko połowa pracodawców wskazywała również umiejętności zawodowe (”Gazeta Wyborcza” z dnia 17 czerwca 2011 r.). Absolwentom i studentom spełniającym takie warunki bardzo często, jeszcze w trakcie studiów, lub bezpośrednio po ich ukończeniu proponowane jest zatrudnienie. Dla nich też, w pierwszej kolejności, organizowane są staże i inne formy doskonalenia i adaptacji zawodowej. W zatrudnieniu tej grupy absolwentów duże znaczenie odgrywa protekcja określonych decydentów. Oni też, bardzo często, decydują o przyjęciu do pracy poszczególnych kandydatów, niezależnie od posiadanych przez nich kwalifikacji i stopnia spełniania wymagań pracodawców. Dlatego też, najczęściej absolwenci ci nie rejestrują się w urzędach pracy i nie sąwykazywani jako bezrobotni. Stąd też tylko część tych absolwentów poszukuje pierwszego miejsca pracy, bądź zatrudnienia zgodnego z nowo nabytymi kwalifikacjami. Aktualnie ta część absolwentów szkół wyższych ma dwie możliwości pozyskania pracy:

-na terenie kraju – zatrudnienie w istniejących instytucjach, przedsiębiorstwach i organizacjach lub podjęcie działalności gospodarczej na własny rachunek.

-wyjazd z kraju i najczęściej podjęcie pracy o wymaganiach poniżej posiadanych kwalifikacji , ale o zarobkach wyższych niż uzyskiwane w kraju.

Z badań przedstawionych przez Dorotę Węcławską i Paulinę Zadura – Lichota w artykule “Wpływ edukacji na postawy przedsiębiorcze i przygotowanie młodych Polaków do prowadzenia działalności gospodarczej “(Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce w latach 2008 – 2009” PARP 2010 str. 175) wynika, że wśród osób uczących się, tylko 34% przewidywało podjęcie działalności gospodarczej na własnych rachunek, 1% już ją prowadziło, a 40 procent nie brało takiej możliwości pod uwagę,

Na przykładzie Województwa Mazowieckiego (według “Rynek pracy w województwie mazowieckim w 2009 r.” Urząd Statystyczny w Warszawie, Warszawa 2010 str.54 oraz “Rocznik Statystyczny Województwa Mazowieckiego 2011” str.136/137) można przyjąć, że z pośród ogółu absolwentów szkół wyższych dotychczas niepracujących, pierwszą pracę podjęło około 20%, z tego około 34 % w sektorze publicznym a 66% w sektorze prywatnym.Wyniki tych badań pośrednio potwierdziła analiza poziomu wykształcenia osób, które w latach 2003 – 2007 podjęły działalność gospodarcza na własny rachunek. Wynikało z niej, że w roku 2007 tylko 38,9% przedsiębiorców posiadało wyższe wykształcenie. Natomiast dominowały osoby z wykształceniem średnim i zasadniczym zawodowym (artykuł jw. str.175).Według “ Raportu o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce 2011” (str. 62/63) wśród pracodawców sektora małych i średnich przedsiębiorstw dominowali mężczyźni, którzy stanowili prawie 70% ogółu. Wśród nich 58% posiadało wykształcenie o profilu inżynieria, procesy produkcyjne i budownictwo, 12% nauki społeczne, ekonomia i prawo i 9% rolnictwo i weterynaria. Kobiety stanowiły niewiele ponad 30% pracodawców i wśród nich ponad 30% posiadało wykształcenie z zakresu nauk społecznych, ekonomii i prawa, 12% z zakresu inżynierii, procesów produkcyjnych i budownictwa, 10% z zakresu zdrowia i opieki społecznej a 19% z różnych innych dziedzin. Wśród pracowników najemnych tego sektora dominowali pracownicy z wykształceniem o profilach inżynieria, procesy produkcyjne i budownictwo, programy ogólne, nauki społeczne, ekonomia i prawo. Najmniej było pracowników z wykształceniem o profilach –zdrowie i opieka społeczna, nauki humanistyczne, nauka o językach i sztuce, kształcenia nauczycieli i pedagogika oraz nauki ścisłe, matematyka i informatyka. W istniejącej sytuacji, problem bezrobocia najczęściej dotyczy tych absolwentów, którzy nie ukończyli najatrakcyjniejszych kierunków studiów, mają dyplomy słabiej ocenianych szkół i nie mają patronów ułatwiających im pozyskanie zatrudnienia.

Na możliwości zatrudnienia absolwentów szkół wyższych wpływ ma trwałość istniejących przedsiębiorstw oraz poziom wykształcenia właścicieli. Według wyników badań opublikowanych w Raporcie o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce w latach 2008 – 2009 “(PARP 2011 str.176) wskaźnik przeżycia trzech pierwszych lat przez firmę, której właścicielem jest osoba z wyższym wyksztalceniem wyniósł 63,4% i był znacznie wyższy niż wtedy, gdy właściciel miał tylko wykształcenie podstawowe (37,7%).

2. Bezrobocie wśród absolwentów szkół wyższych na terenie Mazowsza

2.1.Procesy zachodzące w szkolnictwie wyższym w całym kraju występują również na terenie województwa mazowieckiego. Na terenie tego regionu znacznie zwiększyła się liczba szkół wyższych i studiującej w nich młodzieży. Ilość tych szkół zwiększyła się z 69 w roku akademickim 1999/2000 do 107 w roku 2010/2011 i stanowi 23,5% ogółu szkół wyższych funkcjonujących na terenie kraju. Wśród nich 91 jest szkołami prywatnymi i wyznaniowymi o bardzo zróżnicowanych kierunkach i poziomach nauczania. Szkoły te powstały nie tylko w centrach podregionów Mazowsza, ale również w szeregu miast powiatowych a nawet mniejszych ośrodkach miejskich. W szkołach tych kształci się ponad 334 tys. studentów, w tym prawie 58% w systemie studiów niestacjonarnych. Z ogółu studentów, ponad 46% uczy się w 91 szkołach prywatnych i wyznaniowych. Studenci szkół wyższych z terenu Mazowsza stanowią ponad 17% ogółu studiujących we wszystkich uczelniach kraju. W roku 2010 dyplomy ukończenia tych szkół uzyskało ponad 83 tys. ich absolwentów i stanowili oni 19,9 % absolwentów wszystkich uczelni w kraju (na podstawie “Rocznik Statystyczny Województwa Mazowieckiego 2011 str. 186 i Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej r. 2009 str. 342).W latach 2001–2010, w szkołach wyższych regionu dyplomy ich ukończenia uzyskało ponad 600 tys. osób. Większość tych absolwentów samodzielnie finansowała koszty nauki i uzyskała dyplomy ukończenia jednej ze szkół wyższych regionu.

2.2.W latach 2000 – 2010 stopa bezrobocia na terenie województwa mazowieckiego zmalała z 12, 6 % do 9,7% (“Rocznik Statystyczny Województwa Mazowieckiego 2011” str. 27)i była niższa niż na terenie całego kraju (12,4%). Odwrotnie przedstawia się sytuacja absolwentów szkół wyższych. W tym samym okresie liczba tej grupy bezrobotnych znacznie wzrosła się. Na koniec 2000 roku zarejestrowanych było 13 tys. osób bezrobotnych z wyższym wykształceniem i stanowili oni tylko 4,3% ogółu zarejestrowanych bezrobotnych (według “Rocznik Statystyczny Województwa Mazowieckiego 2001” str.123).Według stanu na koniec trzeciego kwartału 2011 roku (według “Bezrobocie rejestrowane I – III kwartał 2011 r.” , GUS 2011 r.str.50) wśród ogółu 236,7 tys. zarejestrowanych bezrobotnych było 29,9 tys. osób z wyższym wykształceniem. Stanowili oni już 12,6 % ogółu zarejestrowanych bezrobotnych. Stanowili oni wyższy procent bezrobotnych niż na terenie całego kraju. Zarejestrowani na terenie Mazowsza bezrobotni absolwenci szkół wyższych stanowili 14% tej grupy bezrobotnych zarejestrowanych na terenie kraju.

2.3. W 2010 roku, z pośród 83 tys. absolwentów szkół wyższych na Mazowszu pierwszą pracę podjęło 18,6 tys. osób tj.ponad 22% .Z pośród podejmujących pierwszą pracę (według “Rocznik Statystyczny Województwa Mazowieckiego 2011” str. 136/137) ponad 29%znalazło zatrudnienie w sektorze publicznym, a ponad 70 % w sektorze prywatnym. Kierowali się oni możliwością zatrudnienia i wysokością uzyskiwanego wynagrodzenia. Najwięcej z nich (9051 osób tj.48,6%) podjęło pracę w zakresie działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej, handlu i naprawach pojazdów samochodowych, informacji i komunikacji oraz przemyśle. Znaczna część absolwentów tego rocznika zasiliła grupę zarejestrowanych bezrobotnych z wyższym wykształceniem.

2.4.Liczba zarejestrowanych bezrobotnych z wyższym wykształceniem w roku 2010 była znacznie zróżnicowana między poszczególnymi podregionami i powiatami województwa, jak i jest różny ich udział w ogólnej liczbie zarejestrowanych bezrobotnych (“Województwo Mazowieckie2011– Podregiony, Powiaty, Gminy” str. 190 – 191).Ilustrują to poniższe dane:

podregion %% udział bezrobotnych absolwentów szkół wyższych danego podregionu w ogólnej ich liczbie na terenie województwa Liczba osób bezrobotnych z wyższym wykształceniem Liczba ogółem zarejestrowanych bezrobotnych Udział %% bezrobotnych absolwentów szkół wyższych wśród ogółu zarejestrowanych bezrobotnych
ciechanowsko-płocki
12,2
3448
40955
8,4
ostrołęcko-siedlecki
15,7
4444
44406
10,0
radomski
20,8
5861
61477
9,5
warszawski zachodni
9,5
2693
24227
11,1
warszawski wschodni
9,5
2689
28636
9,4
m.st. Warszawa
32,3
9120
34640
26,3
Województwo razem
100,0
28255
234341
12,0

Najwyższe bezrobocie tej grupy bezrobotnych odnotowuje się w największych ośrodkach miejskich regionu, w Warszawie, Radomiu, Płocku, Siedlcach i Ostrołęce oraz ich najbliższych okolicach a więc w tych rejonach województwa, w których istnieje najwięcej szkół wyższych.

Sytuacja ta jest konsekwencją tego, że w Warszawie, podobnie jak w Radomiu, czy Płocku jest zgłaszanych najwięcej ofert pracy i w miastach tych jest relatywnie większa szansa,pozyskania zatrudnienia, podniesienia posiadanych kwalifikacji lub nabycie nowych, niż w pozostałych powiatach Mazowsza i wschodnich terenach Polski.

 

3.Struktura podmiotów gospodarki narodowej i ich rola w kształtowaniu rynku pracy dla absolwentów szkół wyższych

Z przeprowadzonych badań i analizy zatrudnienia poszczególnych roczników absolwentów szkół wyższych wynika, że około 2/3 zainteresowana jest podjęciem pracy w podmiotach gospodarczych sektora prywatnego, a niespełna 30 % w podmiotach publicznych. Na szczególna uwagę zasługuje wniosek wynikający z przeprowadzonych badań, ze około 40% tych absolwentów nie bierze pod uwagę możliwości samodzielnego podjęcia działalności gospodarczej i poszukuje możliwości zatrudnienia w przedsiębiorstwach i instytucjach już istniejących.O możliwościach zatrudnienia absolwentów szkół wyższych decyduje, oprócz kierunków i poziomu ich wykształcenia,ilość i struktura podmiotów gospodarki narodowej na danym terenie, zapotrzebowanie na określonych fachowców oraz warunki podejmowania i rozwoju działalności gospodarczej.

3.1.W Polsce, w latach 2000 – 2010 nastąpił znaczny wzrost ilości podmiotów gospodarki narodowej zarejestrowanych w systemie REGON. Ich ilość wzrosła z 3 185 tys. w roku 2000 do 3879 w roku 2011 (wg;Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w systemie REGON w roku 2011” GUS Warszawa 2012 str. 37).Wśród nich liczba podmiotów osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą wzrosła o 370 tys., nie mniej ich udział w ogólnejich liczbiezmniejszył się z 78,5% do 74,2%. Według danych GUS (w “Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce 2011” PARP str. 15) w Polsce, w roku 2009, z pośród podmiotów zarejestrowanych w systemie REGON, aktywnych było tylko 1,673,5 tys. podmiotów, z tego najmniejszych zatrudniających do 9 pracowników -1604,4 tys., o zatrudnieniu w granicach 10- 49 osób -50,2 tys., zatrudniających 50 do 249 osób - 15,8 tys. i o zatrudnieniu powyżej 249 pracowników - 3,11 tys. Daje to Polsce pod tym względem pozycję szóstej gospodarki w Unii Europejskiej, podczas gdy w roku 2000 znajdowała się na piątym miejscu. W Polsce, w firmach najmniejszych zatrudnionych było 20,8 % ogólnej ich liczby i 39,2% ogółu pracujących. Łącznie w podmiotach sektora mini, małych i średnich przedsiębiorstw zatrudnionych było 75,6 % ogólnej ich liczby. Natomiast w przedsiębiorstwach małych, średnich i dużych łącznie było zatrudnionych 79,6% ogólnej ich liczby i one też przesadzały o charakterze rynku pracy w kraju. Poziom przedsiębiorczości kraju oceniany jest liczbą przedsiębiorstw na tysiąc mieszkańców. Według tego raportu, poziom ten w Polsce, w roku 2009 wyniósł 40 i był niewiele niższy od średniej europejskie wynoszącej 42 przedsiębiorstwa.

3.2. Na podstawie raportów PARP o stanie małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, można stwierdzić, że w ostatnich latach zachodzą istotne zmiany w strukturze tego sektora. Polegają one na zmniejszeniu udziału mikro firm i zwiększeniu udziału pozostałych przedsiębiorstw. Prowadzą one do uzyskania struktury tego sektora podobnej do takiej, do jakiej zmierzają rozwinięte państwa Unii Europejskiej.

3.3.W Polsce prawie 65% (64,6%) firm prowadziło działalność gospodarczą w działach handel, budownictwo i przemysł a tylko 35,4% w usługach. Struktura branżowa tego sektora w Polsce jest nieco inna niż w całej Unii Europejskiej W Unii Europejskiej działalność usługową prowadziło ponad 44% firm. W Polsce najwięcej firm sektora MSP świadczy usługi w zakresie działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej, zakwaterowaniu i gastronomii oraz opieki zdrowotnej i opieki społecznej. Struktura przedsiębiorstw ma swoje odzwierciedlenie w strukturze wartości dodanej brutto wytworzonej w sektorze przedsiębiorstw. Dominacja najmniejszych firm i wysoki udział w nich jednoosobowych firm osób samozatrudniających się ma niewątpliwy ujemny wpływ na efektywność ich działania i udział w wytwarzaniu wartości dodanej brutto.

Według “Raportu o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce 2011” (str.13) sektor ten wytworzył w roku 2009 54% wartości dodanej brutto wszystkich przedsiębiorstw, w tym mikro przedsiębiorstwa 21,1%, małe 11,5% i średnie 21,4%. Tej samej wielkości podmioty, w Unii Europejskiej wytworzyły 58,4% wartości dodanej brutto sektora przedsiębiorstw. Na uwagę zasługuje tendencja spadkowa udziału mikro firm w wytwarzaniu tej wartości. Na spadek ten istotny wpływ ma zdominowanie grupy tych podmiotów przez jednoosobowe firmy osób samozatrudniających się.

3.4. Niezależnie od roli mini, małych i średnich przedsiębiorstw w kształtowaniu poziomu rozwoju poszczególnych rejonów, powiatów i gmin, spełniają one istotną rolę w kształtowaniu rynków pracy. Firmy te są pracodawcami dla prawie 69 % pracujących w przedsiębiorstwach. Udział ten jest niewiele wyższy do średniego zatrudnienia w takich firmach w Unii Europejskiej (67,4%) Wynika to z faktu, że w Polsce, w roku 2008, w mikro firmach pracowało 39,2% pracujących w przedsiębiorstwach, ale tylko 20,8% zatrudnionych. Natomiast w małych firmach procentowo pracuje (11,6%) znacznie mniej pracowników niż średnio w państwach Unii Europejskiej (20,7%).

Wysokie różnice pomiędzy udziałem poszczególnych grup przedsiębiorstw w ogólnej liczbie pracujących i zatrudnionych na podstawie umów o pracę są konsekwencją zatrudniania pracowników bez sformalizowanego stosunku pracy. Szczególnie w mikro firmach, wśród pracujących jest duży udział członków rodzin właścicieli, z którymi nie są sformalizowane stosunki pracy. Powoduje to, że udział mikro firm w ogóle pracujących w przedsiębiorstwach jest prawie dwukrotnie wyższy od udziału w wielkości zatrudnienia. W Polsce, udział pracujących w mikro firmach w stosunku do ogółu pracujących w przedsiębiorstwach jest wyższy od innych państw europejskich a niższy jedynie od Cypru, Hiszpanii, Portugalii, Włoch i Grecji. Jednak średnia liczba pracujących w jednej mikro firmie jest jedną z najniższych wśród państw Unii Europejskiej. Zasadniczy wpływ na to ma fakt, że wśród nich dominują podmioty osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą a ponad 2/3 to podmioty osób samozatrudniających się.

3.5 Pozytywnie oceniając wzrost ilości podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w systemie REGON, należy zwrócić uwagę na kilka niepokojących zjawisk:

- na to, że z pośród nich tylko około 43 % jest aktywnych. Stan ten jest to w dużym stopniu wynikiem zaniechania jej prowadzenia w okresie pierwszych dwóch lat od jej zarejestrowania.

- wyższy od średniej w Unii Europejskiej udział najmniejszych podmiotów wśród ogółu zarejestrowanych podmiotów gospodarki narodowej i jednocześnie niższy udział zatrudnionych w nich pracowników.

- niekorzystną struktura wielkości sektora małych i średnich przedsiębiorstw, wynikającą z faktu jego zdominowania przez mini przedsiębiorstwa, a szczególnie firmy osób samozatrudniających się. Stan ten ma niekorzystny wpływ na wielkość zatrudnienia ogółem oraz zainteresowanie pracodawców zatrudnianiem pracowników z wyższym wykształceniem.

    • niższy, niż w Unii Europejskiej, udział małych przedsiębiorstw wśród ogółu zarejestrowanych podmiotów, co ma niekorzystny wpływ na ich rolę w kształtowaniu rynku pracy, w tym na zatrudnienie absolwentów szkół wyższych oraz rozwój małych miast i wsi gminnych.

 

4. Rola mini, małych i średnich firm w kształtowaniu rynku pracy dla absolwentów szkól wyższych na Mazowszu

Województwo Mazowieckie jest największym regionem kraju, z największą liczbą mieszkańców i stolicą państwa. Dlatego też jego rozwój społeczny i gospodarczy ma istotnywpływ na sytuację gospodarczą i społeczną w całym kraju..

4.1. Województwo Mazowieckie ma powierzchniź 35579 km˛ i stanowi 11,4% całego kraju. Na koniec 2010 roku na jego terenie mieszkało 5 242,9 tys. osób tj. 13,7% ludności kraju. W miastach mieszkało 3385,8 tys., natomiast na obszarach wiejskich 1857,1 tys. osób. Poziom urbanizacji regionu jest wyższy od średniej krajowej, gdyż udział ludności miejskiej w stosunku do ludności ogółem Mazowsza wynosi 64,6%, zaś w Polsce 61,1%. Sieć osadniczą regionu tworzy 85 miast i 8741 miejscowości wiejskich.

Teren województwa podzielony jest na pięć podregionów: ciechanowsko – płocki, ostrołęcko – siedlecki, warszawski, radomski i m.st. Warszawy. Na ich terenie jest pięć miast wydzielonych – gmin na prawach powiatów grodzkich, którymi są; m.st. Warszawa, Płock, Ostrołęka, Siedlce i Radom oraz 37 powiatów ziemskich. Region jest również podzielony na 314 gmin, w tym 36 miejskich, 50 miejsko – wiejskich i 229 wiejskich. Wśród gmin wiejskich 94 miało do 5 tys. mieszkańców, do 10 tys. 107 i tylko 28 miało ponad 10 tys. mieszkańców.

Przy wysokim stopniu urbanizacji regionu tylko 26 miast ma więcej niż 20 tys. mieszkańców. W każdym z pozostałych 59 miast zamieszkuje mniej niż 20 tys. mieszkańców a w 31 mniej niż 10 tys. Większość miast mazowieckich jest niewielkimi ośrodkami pełniącymi lokalne funkcje administracyjne i usługowe.Cechą charakterystyczną miejskiej sieci osadniczej jest jej wielofunkcyjność. Zdecydowana większość miast charakteryzuje się zróżnicowaną strukturą zatrudnienia w poszczególnych gałęziach gospodarki: przemyśle i budownictwie oraz usługach rynkowych i nierynkowych. Rozmieszczenie miast jest natomiast nierównomierne, na obszarach peryferyjnych występuje stosunkowo rzadka ich sieć, co jest jedną z przyczyn marginalizacji tych rejonów.

Dla prawie 73 % gmin Mazowsza funkcje takiego centrum administracyjnego i usługowego pełnią wsie – gminne w dużej części niemające charakteru miejskiego. O możliwościach ich rozwoju decyduje nie tylko atrakcyjność ich usytuowania geograficznego i liczba zamieszkujących je mieszkańców, ale w bardzo dużym stopniu stan infrastruktury technicznej; społecznej i kulturalnej oraz ogólny poziom rozwoju gospodarczego.Wiejska sieć osadnicza należy do najbardziej rozdrobnionych w kraju – na jedną miejscowość przypada 210 osób, gdy w kraju 274. Obszary wiejskie zamieszkuje ponad 35,3 % ludności województwa.

4.2.Dla gospodarczego rozwoju regionu, jak i wszystkich jego gmin podstawowe znaczenie ma ilość podmiotów gospodarki narodowej funkcjonujących na ich terenie, ich struktura, liczba zatrudnianych w nich pracowników oraz stan infrastruktury technicznej i społecznej. Wśród ogółu przedsiębiorstw zarejestrowanych na terenie regionu dominują firmy sektora prywatnego, a wśród nich osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą (65,6%) i spółki prawa handlowego (18,2%).

W roku 2010 najwięcej podmiotów gospodarki narodowej zarejestrowanych było w pięciu największych miastach na prawach powiatów. W miastach tych - m.st. Warszawie, Płocku, Radomiu, Siedlcach i Ostrołęce zamieszkałych przez 42% ludności regionu zarejestrowanych było 58,2% podmiotów gospodarki narodowej całego województwa Należy podkreślić koncentracje w tych miastach działalności gospodarczej spółek handlowych, fundacji, stowarzyszeń i organizacji społecznych i działalności gospodarczej osób fizycznych.

Na terenie pozostałej części regionu, zamieszkałej przez 58% jego mieszkańców, zarejestrowanych było ponad 57% podmiotów sektora publicznego, 46% firm osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, ponad 37% podmiotów gospodarczych, fundacji, stowarzyszeń i organizacji społecznych oraz ponad 19% spółek handlowych. Ich rodzaj, lokalizacja i charakter prowadzonej działalności określają liczbę zatrudnianych pracowników oraz poziom niezbędnych ich kwalifikacji. Mają one również wpływ na możliwości rozwoju poszczególnych części regionuoraz wielkości i strukturę występującego bezrobocia.

4.3. Podmioty gospodarki narodowej i liczba zarejestrowanych bezrobotnych w poszczególnych podregionach Mazowsza w r.2010

Podregion Liczba podmiotów gospodarczych na 1 tys. mieszkańców %% udział bezrobotnych z wyższym wykształceniem w ogólnej ich liczbie w podregionie %% udział bezrobotnych z wyższym wykształceniem w ogólnej ich ilości w regionie
ciechanowsko-płocki
73,2
8,4
12,2
ostrołęcko-siedlecki
75,9
10,0
15,7
radomski
83,5
9,5
20,7
warszawski-zachodni
133,5
11,1
9,6
warszawski-wschodni
104,8
9,4
9,5
m.st. Warszawa
200,0
26,3
32,3
Województwo
129,7
12,0
100,0

 

Przy wysokim udziale bezrobotnych absolwentów szkół wyższych w ogólnej liczbie bezrobotnych ponad 80% z nich zarejestrowana została w urzędach pracy podregionów – m.st. Warszawy, radomskim, ostrołęcko- siedleckim i ciechanowsko – płockim. W trzech z pośród wymienionych podregionów udział mini przedsiębiorstw wśród ogółu zarejestrowanych podmiotów jest znacznie wyższy i wynosi:

- w podregionie radomskim 81,1 %

- w podregionie ostrołęcko – siedleckim 81,1 %,

- w podregionie ciechanowsko – płockim 80,0 %.

Udział tych podmiotów jest znacznie wyższy od średniej dla całego regionu, która wynosi 71,5%.

Wysoki udział tych najmniejszych podmiotów, zdominowanych przez firmy osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą ma bezpośredni wpływ na liczbę ofert pracy, a w tym również adresowanych do absolwentów szkół wyższych.

Stan ten powoduje poszukiwanie pracy przez bezrobotnych absolwentów szkół wyższych w największym ośrodku miejskim regionu - w m.st. Warszawie. Atrakcyjność tego miasta jako ośrodka stwarzającego największe szanse zatrudnienia wynika przede wszystkim z największej liczby małych, średnich i dużych przedsiębiorstw i największego ich udział wśród ogółu podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w systemie REGON. Udział ten w podregionie m.st. Warszawy wynosi ponad 36%, podczas gdy w pozostałych 20% i mniej procent. W podregionie radomskim i ostrołęcko – siedleckim wynosi on 18,9% a w ciechanowsko – płockim 20,0%. W podregionach warszawskich – wschodnim wynosi 18,8% a w zachodnim 23,6 %.

Z przedstawionych wielkości wynika, że największe możliwości ograniczenia bezrobocia wśród absolwentów szkół wyższych stwarza rozwój dużych, średnich i małych przedsiębiorstw w pierwszej kolejności prywatnych, ale również publicznych. Nie można jednak pomijać roli mini przedsiębiorstw, które stanowią miejsce pracy dla ponad 20% ogółu zatrudnionych.

 

5.Mini regiony i Warszawski Region Metropolitarny

5.1.. Dla rozwoju gospodarczego i społecznego poszczególnych powiatów i gmin istotne znaczenie ma ich usytuowanie w stosunku do największych ośrodków miejskich regionu. Pod tym względem można wyodrębnić trzy obszary działalności, a mianowicie same wyodrębnione miasta, powiaty i gminy usytuowane w ich najbliższej strefie oddziaływania oraz części regionu usytuowane poza obszarami najbliższego oddziaływania tych ośrodków. Każdy z tych obszarów odróżnia się innym poziomem i możliwościami rozwoju gospodarczego, inną poziomem rozwoju infrastruktury społecznej, oświatowej, kulturalnej i technicznej a także wielkością bezrobocia i możliwościami pozyskania zatrudnienia przez absolwentów szkół wyższych.

Pierwszy z tych obszarów obejmuje pięć największych miast regionu, – gmin na prawach powiatów. W miastach tych, zamieszkałych przez 42% mieszkańców regionu skoncentrowane jest ponad 42% podmiotów publicznych i 58% podmiotów prywatnych.

Drugi z tych obszarów obejmuje powiaty i gminy powiązane z tymi ośrodkami miejskimi i tworzące z nimi mikroregiony. Takie mikroregiony tworzą:

- miasto Radom i powiat radomski,

- miasto Płock i sąsiadujące z nim gminy,

- miasto Siedlce i powiat siedlecki

- miasto Ostrołęka i sąsiadujące z nim gminy.

Odrębna rolę w województwie spełnia miasto stołeczne Warszawa oraz powiaty i gminy tworzące z nią Warszawski Obszar Metropolitarny.

Trzeci obszar obejmuje powiaty i gminy znajdujące się poza zakresami bezpośredniego oddziaływania tych największych ośrodków miejskich.

5.2. Mikroregiony na terenie Mazowsza tworzą największe miasta – Radom, Płock, Siedlce i Ostrołęka i znajdujące się w najbliższym ich sąsiedztwie gminy. Największy zakres oddziaływania ma m. st. Warszawa, która wraz z najbliższymi powiatami, miastami i gminami utworzyła Warszawski Obszar Metropolitarny. Miasta te są zarówno centrami gospodarczymi, społecznymi i kulturalnymi, jak i naukowymi poszczególnych rejonów. W każdym z nich funkcjonują samodzielne szkoły wyższe jak i zamiejscowe wydziały innych uczelni.

a) W roku 2010 na terenie miasta i powiatu Radom mieszkało ponad 370 tys. osób. Na ich terenie zarejestrowanych było 35,2 tys. podmiotów gospodarczych, w tym 684 publicznych i 34 529 prywatnych. Wśród podmiotów prywatnych było 28 518 firm osób prywatnych prowadzących działalność gospodarczą. Stanowiły one ponad 81 % wszystkich podmiotów gospodarczych zarejestrowanych na tym terenie. Pozostałe podmioty prywatne - spółki, spółdzielnie i podmioty gospodarcze fundacji, zrzeszeń i innych organizacji stanowiły 17% ogółu zarejestrowanych podmiotów.

b) Na terenie Płocka i sąsiadujących z nim gmin – Nowy Duninów, Stara Biała, Bielsk, Radzanowo i Słupno mieszkało 163911 osób. Na terenie tym zarejestrowanych było 14,9 tys. podmiotów gospodarczych, w tym 390 publicznych i 14566 prywatnych. Wśród podmiotów prywatnych było 11 599 firm osób prywatnych prowadzących działalność gospodarcza. Firmy te stanowiły 77,8% wszystkich podmiotów zarejestrowanych na tym terenie. Pozostałe podmioty prywatne stanowiły 20% ogółu zarejestrowanych podmiotów.

c) Na terenie miasta Siedlce i powiatu siedleckiego, w roku 2010 mieszkało 158093 osób. Na terenie tym zarejestrowane były 13374 podmioty gospodarcze, w tym 398 publicznych i 12976 prywatnych. Wśród podmiotów prywatnych było 10637 firm osób prywatnych prowadzących działalność gospodarczą. Stanowiły one 79,5% wszystkich zarejestrowanych podmiotów gospodarczych. Pozostałe podmioty prywatne stanowiły 17,5% ogółu zarejestrowanych podmiotów.

d) Z miastem Ostrołęka bezpośrednio sąsiadują gminy Lelis, Olszewo – Borki i Rzekuń. Na ich terenie, w roku 2010, mieszkało 81647 osób i zarejestrowanych były 7582 podmioty gospodarcze. Wśród nich było 186 podmiotów publicznych i 7396 prywatnych. Było również 6158 firm osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Stanowiły one 81,2% ogółu zarejestrowanych podmiotów gospodarczych. Pozostałe podmioty prywatne stanowiły 16,3% ogółu zarejestrowanych podmiotów.

e) Odrębną grupę jednostek administracyjnych obejmuje Warszawski Obszar Metropolitarny. Obszar ten obejmuje m.st. Warszawę oraz powiaty i gminy znajdujące się w zakresie jej bezpośredniego oddziaływania. Są to (według “Obszar Metropolitarny Warszawy” Mazowieckie Biuro Planowania Regionalnego, Warszawa 2008 str. 18)

- powiaty – grodziski, legionowski, piaseczyński, pruszkowski, warszawski zachodni i żyrardowski

- oraz gminy Chynów, Grójec i Pniewy w powiecie grójeckim, gminy Dębe Wielkie , Halinów, Mińsk Mazowiecki (gmina miejska), Mińsk Mazowiecki ( gmina wiejska) i Sulejówek w powiecie Mińsk Mazowiecki, gminy Czosnów, Leoncin, Nowy Dwór Mazowiecki, Pomiechówek i Zakroczym w powiecie nowodworskim, gminy Celestynów, Józefów, Karczew, Kołbiel, Otwock i Wiązowna w powiecie otwockim , gminy Brochów, Nowa Sucha, Sochaczew (gmina miejska), Sochaczew (gmina wiejska) i Teresin w powiecie sochaczewskim, gminy Dąbrówka, Klembów, Kobyłka, Marki, Radzymin, Tłuszcz, Wołomin, Ząbki i Zielonka w powiecie wołomińskim i gminy Somianka, Wyszków i Zabrodzie w powiecie wyszkowskim.

Na terenie tego obszaru, w roku 2010 mieszkało 3026,4 tys. osób i zarejestrowanych było 513,3 tys. podmiotów gospodarczych, w tym 7o75 podmiotów publicznych i 506215 prywatnych. Wśród ogółu zarejestrowanych podmiotów było 351292 firmy osób prywatnych prowadzących działalność gospodarcza i stanowiły one 68,4% ogółu zarejestrowanych podmiotów. Pozostałe podmioty prywatne stanowiły 30,2% ogółu zarejestrowanych podmiotów.

e) Udział mini regionów i Mazowieckiego Obszaru Metropolitarnego w ogólnej liczbie mieszkańców województwa i ilości zarejestrowanych podmiotów gospodarczych.

Mini rejony % udziału w ludności regionu % udziału w podmiotach zarejestrowanych w regionie % podmiotów publicznych regionu % podmiotów prywatnych regionu % firm działalności gospodarczej osób fizycznych w regionie Ilość zarejestrowanych podmiotów na 1 tys. mieszkańców
radomski
7,0
5,2
5,3
5,2
5,8
95,1
płocki
3,1
2,2
3,0
2,2
2,4
90,7
siedlecki
3,0
2,0
3,1
1,9
2,2
84,6
ostrołęcki
1,5
1,1
1,4
1,1
1,3
93,6
Makroregion Warszawski
57,7
75,4
55,1
78,4
75,8
169,6
Razem
72,3
85,9
67,9
88,8
87,5

(Obliczenia własne na podstawie “Województwo Mazowieckie – Podregiony, Powiaty , Gminy 2011” i “Obszar Metropolitalny Warszawy”).

Przedstawione dane ilustrują duże zróżnicowanie ilości i rodzajów podmiotów prowadzących działalność gospodarcza na terenie poszczególnych mikro regionów.

f) Poza obszarem najbliższego oddziaływania największych miast zamieszkuje 27% mieszkańców regionu tj. ponad 1450 tys. osób. Na terenach przez nich zamieszkałych zarejestrowanych zostało 96597 podmiotów, w tym 4097 publicznych i 92500 prywatnych. Wśród ogółu zarejestrowanych podmiotów było 78746 firm osób prywatnych prowadzących działalność gospodarczą. Stanowiły one 81,5 % ogółu podmiotów zarejestrowanych na tych terenach. Na tych terenach, na 1 tys. mieszkańców przypadało średnio 66,7 zarejestrowanych podmiotów tj. znacznie mniej niż z najsłabiej rozwiniętym mikro regionie siedlecki. Pozostałe podmioty prywatne – spółki, spółdzielnie, podmioty fundacji, stowarzyszeń i organizacji społecznych stanowiły tylko 14,2% ogółu zarejestrowanych podmiotów.

 

Rejony % udziału w ludności regionu % udziału w ogóle podmiotów zarejestrowanych w REGIONIE % podmiotów publicznych regionu % podmiotów prywatnych regionu % firm działalności gospodarczej osób fizycznych regionu Ilość zarejestrowanych podmiotów na 1 tys. mieszkańców
Mini rejony i Warszawski Obszar Metropolitalny
72,9
85,8
68,1
86,2
83,8
153,8
Obszary poza rejonami
27,1
14,2
31,9
13,8
16,2
66,7
Województwo
100,0
100,0
100,0
100,0
100,0
129,7

 

( Obliczenia własne źródła j.w.).

g) W latach 2000 – 2010 ogólna liczba podmiotów gospodarki narodowej zarejestrowanych w systemie REGON na terenie Mazowsza wzrosła z 520433 do 681012 (“Rocznik Statystyczny Województwa Mazowieckiego 2001” str. 416 i “Rocznik Statystyczny Województwa Mazowieckiego 2011” str.347) tj. o 30,8% i stanowiła ponad 17,3 % ogółu podmiotów zarejestrowanych na terenie kraju. Jednocześnie na jego terenie, na 1 tys. ludności przypadało 129,9 podmiotów gospodarki narodowejpodczas gdy średnio w kraju 102,3. W największym stopniu wzrosła ilość podmiotów sektora prywatnego, który w roku 2010 obejmował 98,1% ogółu zarejestrowanych podmiotów, podczas gdy na terenie kraju tylko 96,9%. W znacznie większym, niż średni w kraju, zmalał udział sektora publicznego. Wśród zarejestrowanych podmiotów dominowały firmy osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, które stanowiły 71,5% ogólnejliczby zarejestrowanych podmiotów oraz spółki. Spółki handlowe i cywilne stanowiły 21% ogółu zarejestrowanych podmiotów. Wśród zarejestrowanych podmiotów na uwagę zasługuje niewielki udział spółdzielni, tylko 0,5% i tendencja zmniejszania się ich ilości.

5.3. Najważniejszym czynnikiem powodującym zainteresowanie poszukiwaniem zatrudnienia w danej miejscowości lub rejonie województwa jest ilość działających tam przedsiębiorstw i innych podmiotów, oferowanych przez nie miejsc pracy oraz ich atrakcyjność osiedleńcza.

Na terenie województwa mazowieckiego najatrakcyjniejszymi rejonem są Warszawski Obszar Metropolitarny oraz mikrorejony jego największych miast – Radomia, Płocka, Siedlec i Ostrołęki. Możliwości zatrudnienia w tych rejonach kształtowane są przez średnie i małe firmy oraz największe przedsiębiorstwa. Ich ilość i wielkośćkształtują możliwości zatrudnienia absolwentów szkół wyższych. Atrakcyjność osiedleńcza tych rejonów wynika również z rozwoju infrastruktury oświatowej, kulturalnej i technicznej, rozwoju komunikacji i budownictwa mieszkaniowego. Jednym z tych czynników jest rozwój wszelkiego rodzaju usług świadczonych przez mini przedsiębiorstwa a w tym firmy osób samozatrudniających się.

 

6. Wpływ rozwojuinfrastruktury technicznej na atrakcyjność osiedleńczą poszczególnych miejscowości.

Większość, bo ponad 60% absolwentów szkół wyższych jest zainteresowana pozyskaniem zatrudnienia w dużych, średnich i małych przedsiębiorstwach oraz różnych instytucjach i organizacjach zlokalizowanych w największych ośrodkach miejskich regionu oraz najbliższych ich okolicach. Stanowiska takie wynikają z oceny dotychczasowego poziomu i perspektyw rozwoju gospodarczego tych terenów oraz aktualnego stanu infrastruktury społecznej i kulturalnej, ochrony środowiska, komunikacji i budownictwa mieszkaniowego oraz infrastruktury technicznej, a w tym rozwoju sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i gazownictwa.

6.1. W Polsce od szeregu lat istotnym problemem gospodarczym i społecznym jest dla młodych ludzi, a w tym absolwentów szkól wyższych, jest możliwość pozyskania mieszkania. Możliwości te są bardzo zróżnicowane zarówno z uwagi na aktualny stan tych zasobów, poziom nowych inwestycji oraz najczęściej koszt zakupu.

W Polsce, w roku 2008 w jednym mieszkaniumieszkały średnio 2,9 osoby (“Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2009” str.335) natomiast w Republice Czeskiej 2,8 osoby, na Węgrzech 2,5, Łotwie 2,8, Bułgarii 2,4 i w Niemczech 2,2 (“Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2003” str.678). W Polsce liczba osób zamieszkałych w jednym mieszkaniu jest znacznie zróżnicowana w poszczególnych częściach kraju.Problem braku mieszkań dotyczy zarówno całego kraju, jak i Mazowsza. Na terenie tego regionu , w roku 2010, średnio w jednym mieszkaniu mieszkały 2,59 osoby. Stopień zagęszczenia istniejących lokali był on również zróżnicowany między miastami i terenami wiejskimi. W miastach, średnio w jednym mieszkaniu mieszkały 2,34 osoby, przy średniej wielkości powierzchni użytkowej lokalu wynoszącej 62,2 m kw. Natomiast na terenach wiejskich, w jednym lokalu mieszkało 3,21 osoby przy średniej wielkości lokalu 87,1 m kw. ( “Rocznik Statystyczny Województwa Mazowieckiego 2011” str. 176).

Na terenie kraju,w okresie ostatnich dziesięciu lat jest oddawanych do użytku od 25 tys. do prawie 39 tys. mieszkań rocznie (w roku 2009). Z oddanych do użytku mieszkań ponad 77% wybudowanych było w miastach, a tylko 23 % na terenach wiejskich. Na terenach wiejskich około 87% oddanych do użytku mieszkań wybudowano w wyniku indywidualnych inwestycji.Z ogółu oddanych do użytku mieszkań około 61 % było mieszkaniamispółdzielczymi lub przeznaczonymi na sprzedaż bądź wynajem. Z tego około 90 % wybudowanymi na terenie miast regionu. Sytuacja ta j jest kolejnym impulsem dla absolwentów szkól wyższych do poszukiwania zatrudnienia w największych ośrodkach miejskich regionu .

6.2. Kolejna grupa czynników mających istotne znaczenie dla kształtowania warunków rozwoju poszczególnych rejonów województwa jest stan infrastruktury technicznej, a w tym wodno – ściekowej.Infrastruktura ta i związana z nią gospodarka, zgodnie ze stwierdzeniem zawartym w “Strategii Rozwoju Województwa Mazowieckiego do roku 2020” (wydawca Samorząd Województwa Mazowieckiego, 2006 r. str. 113) “ jest jednym z głównych czynników decydujących o standardach środowiska przyrodniczego, jakości przestrzeni oraz jakości życia mieszkańców”.

W roku 2010 długość wodociągowej sieci rozdzielczej stanowiła 14,7% sieci krajowej, gazowa 10,8 % a kanalizacyjna rozdzielcza tylko 9,8%. ( wg. “Województwo Mazowieckie 2011 “ str, 26 i “Województwo Mazowieckie 2011. Podregiony, Powiaty, Gminy” str. 69 – 70). ) Z sieci tych korzystało :

-w miastach, z sieci wodociągowej 91,2% mieszkańców, z sieci kanalizacyjnej 85,9% i sieci gazowej 75,4%.

- na wsiach, z sieci wodociągowej 69,7% mieszkańców, z sieci kanalizacyjnej 17,8% i sieci gazowej 17.7%.

Przy postępującej rozbudowie tych siecina terenie regionu istotnym problemem jest eliminowanie istniejących dysproporcji w korzystaniu z niej przez mieszkańców poszczególnych gmin. Z pośród 314 gmin województwa, na terenie jednej z nich nie ma sieci wodociągowej (gmina Czarnia w powiecie ostrołęckim). Kanalizacyjnej sieci rozdzielczej w 68 gminach regionu nie ma jej w ogóle a w 62 (tj. w ponad 20% ) ma ona niewielkie znaczenie, gdyż jej długość nie przekracza 200 mb.

Na terenie regionu najbardziej rozwiniętą i najszybciej rozbudowywaną sieć kanalizacyjną ma podregion warszawski, którego większość znajduje się w Warszawskim Obszarze Metropolitarnym. Jednocześnie na uwagę zasługuje fakt, że na terenie m.st. Warszawy tylko51,0% mieszkańców i korzysta z oczyszczalni ścieków, podczas gdy w pozostałych miastach wydzielonych regionu udział ten wyniósł: w Ostrołęce 98,1%, Płocku 94,8%, Siedlcach 94,8%, i Radomiu 04,5%. Natomiast najwięcej gmin, w których nie ma sieci kanalizacyjnej znajduje się w podregionach : ostrołęcko – siedleckim i ciechanowsko – płockim .

 

7. Oceny i wnioski

Z analizy rynku pracy w Polsce wynika, żena liczbę zatrudnionych pracowników i wysokość stopy bezrobocia największy wpływ maja największe i średniej wielkości przedsiębiorstwa. W podmiotach takich ma miejsce pracy ponad 60% ogółu zatrudnionych w przedsiębiorstwach. Niedocenioną role w kształtowaniu rynku pracy mają małe przedsiębiorstwa zatrudniające od 10 do 49 pracowników. Ich liczba i rola w gospodarce polskiej jest nisza niż w pozostałych państwach Unii Europejskiej. Natomiast przeceniane jest rola najmniejszych podmiotów zdominowanych przez działalność gospodarcza osób fizycznych i podmioty osób samozatrudniających się. Dlatego też, rozwój szczególnie małych i średnich przedsiębiorstw może mieć decydujące znaczenie dla kształtowania rynku pracy, a w tym tworzeniu miejsc pracy dla absolwentów szkół wyższych i ograniczania istniejącego wśród nich bezrobocia. Istotne znaczenie powinny mieć działania powodując zmianę struktury zatrudnienia w najmniejszych przedsiębiorstwach, na rzecz wzrostu ilości podmiotów legalnie zatrudniających pracowników pracujących w tzw. “szarej strefie”.

Ich rozwój ma szczególne znaczenie, gdyż to one najczęściej tworzą infrastrukturę usługową dla średnich i dużych podmiotów gospodarczych oraz dominują w sferze usług dla ludności. Podmioty te spełniają istotną rolę w dużych ośrodkach miejskich i często podstawową w najmniejszych miastach i wsiach gminnych. Te najmniejsze podmioty gospodarcze tylko w niewielkim stopniu tworzą rynek pracy dla absolwentów szkół wyższych.Tym bardziej, że najwyżej 40% absolwentów bierze pod uwagę możliwość podjęcia działalności gospodarczej na własny rachunek.

7.1. W aktualnej sytuacji, gdy w małych i średniej wielkości przedsiębiorstwach znajduje zatrudnienie ponad 40% pracujących, a w największych do 40%, rozwój tych przedsiębiorstw przesądza o tworzeniu nowych miejsc pracy dla absolwentów szkół wyższych i tym samym ograniczania istniejącego bezrobocia.

7.2. Potrzeby rozwoju małych i średnich firm oraz funkcjonowania dużych przedsiębiorstw powinny być uwzględniane w kierunkach kształcenia specjalistów z wyższym wykształceniem. Aktualne nastawienie w większość szkół wyższych naliczbę studentów i ich absolwentów, a szczególnie ich komercjalizacja, odbiła się negatywnie na strukturze i poziomie kwalifikacji absolwentów poszczególnych szkół wyższych. W tych warunkach nastąpiła deprecjacja poziomu wyższego wyksztalcenia i obniżenie poziomu kwalifikacji wielu absolwentów. Dlatego też, z jednej strony istnieje konieczność kształcenie specjalistów od rozwiązywania konkretnych problemów w określonych zakresach i skalach działania. Z drugiej strony konieczne jest kształcenie osób posiadających nie tylko określoną wiedzę fachową, ale również umiejętność pracy w zespołach, inicjatywę, kreatywność, gotowość do dalszej nauki, samodzielność i dobre wychowanie.

Uzupełnianiu i aktualizacji nabytej wiedzy powinny być służyć rozwijanie systemy kształcenia podyplomowego oraz różnego rodzaju kursy i staże specjalistyczne.

7.3.Ważna rolę dla ograniczenia bezrobocia wśród absolwentów szkół wyższych mogą spełniać mini i małe przedsiębiorstwa. Ich rozwój ma szczególne znaczenie dla małych miast i wsi gminnych, gdyż bardzo często w takich miejscowościach stanowią one, poza podmiotami publicznymi, podstawową grupę pracodawców. W tym zakresie największą rolę do spełnienia mają poszczególne samorządy terytorialne. Rozwój budownictwa mieszkaniowego, stan infrastruktury technicznej i społecznej oraz formy wspierania rozwoju działalności gospodarczej stanowią istotne czynniki dla imigracji ludzi i tworzenia nowych miejsc pracy, w tym również dla absolwentów szkól wyższych.

 

xxx